DOGOTERAPIA

Katarzyna Krupińska (Fundacja 'Tacy Sami' -Centrum Wspierania Rozwoju)

Dogoterapia (terapia z psem, kynoterapia) jest jedną z form animaloterapii, czyli terapii kontaktowej z udziałem zwierząt.  Zaangażowanie specjalnie wyszkolonego psa wspomaga rewalidację zaburzonych funkcji rozwojowych i intelektualnych dzieci i osób dorosłych z różnymi typami niepełnosprawności. Dogoterapia spełnia także funkcję wspierającą ogólny rozwój emocjonalny, podnosi poczucie własnej wartości i motywuje do wykonywania żmudnych ćwiczeń rehabilitacyjnych i logopedycznych. Jest skuteczną metodą terapii osób nieśmiałych, wycofanych, młodzieży z problemami adaptacyjnymi i objawami depresji.

Pies - przyjaciel, pies - dobry duch, który akceptuje, nie ocenia, nie krytykuje, który zawsze się cieszy na widok dziecka, jest jednocześnie motywatorem do pracy i nagrodą za wykonane ćwiczenia. Pies staje się łącznikiem między terapeutą i dzieckiem, wytwarza się  płaszczyzna porozumienia dziecko- pies, która jest zaplanowana i kontrolowana przez terapeutę. Pies, stając się najlepszym przyjacielem dziecka, jest jednocześnie sprzymierzeńcem terapeuty w realizacji wytyczonych  celów terapeutycznych.

W dogoterapii można wyróżnić trzy podstawowe formy zajęć:

•    Spotkania z psem (SP) - są to przeważnie spotkania grupowe przeprowadzane w przedszkolach i młodszych klasach szkoły podstawowej. Mogą być jednorazowe lub cykliczne i  polegają na radosnej, spontanicznej zabawie z psem. Są to proste ćwiczenia, takie jak: głaskanie psa, czesanie, karmienie, prezentowanie sztuczek, wydawanie komend, prowadzenie psa na smyczy, zabawy  z piłką, liczenie kulek karmy, zabawy ruchowe, zawody itp. Prowadzenie zajęć typu SP nie wymaga opracowania scenariuszy, są one planowane według potrzeb, czas trwania również nie jest ściśle określony. Konieczna jest natomiast (podobnie jak w dwóch pozostałych formach) zgoda rodziców/ prawnych opiekunów dziecka na udział w zajęciach. Niezbędny jest również  zapis o braku przeciwwskazań lekarskich (alergia, astma oskrzelowa).

•    Edukacja z psem (EP) - to również spotkania grupowe, których celem jest wszechstronny rozwój i usprawnienie sfery intelektualnej dzieci. Zajęcia te spełniają funkcję edukacyjną i są doskonałym uzupełnieniem zajęć szkolnych. W łatwej, atrakcyjnej dla dzieci formie, przekazywane są informacje z różnych dziedzin nauki: matematyki, języka polskiego, przyrody, języka angielskiego, a nawet wychowania fizycznego. Tego typu zajęcia wymagają już systematycznego opracowywania dokumentacji ( scenariusze, arkusze obserwacyjne i  ewaluacyjne).

•   Terapia z psem (TP) – jak sama nazwa wskazuje, jest to rodzaj terapii, więc wymaga spełnienia kilku podstawowych warunków:
- osoba samodzielnie prowadząca zajęcia (terapeuta) ma uprawnienia do pracy z dziećmi i dysponuje specjalistyczną wiedzą  na temat danej niepełnosprawności
- proces terapeutyczny musi być systematycznie dokumentowany.

Wymaga to od terapeuty umiejętności opracowania indywidualnego programu dogoterapii w oparciu o diagnozę psychologiczno-pedagogiczną dziecka, orzeczenie o niepełnosprawności i wynikające z niego wskazówki oraz wywiad ze specjalistami placówki (psycholog, pedagog), rodzicami dziecka i wychowawcą. Pożądane jest również opracowanie arkusza obserwacyjnego, w celu określenia poziomu umiejętności dziecka, jeszcze przed rozpoczęciem realizacji programu i w określonych odstępach czasu, w trakcie jego trwania. Do każdych zajęć terapeuta powinien opracować scenariusz w oparciu o wcześniej opracowany program. Obserwacje postępów dziecka powinny być prowadzone na bieżąco i zapisywane w formie wybranej przez terapeutę.

Z mojego doświadczenia wynika, że terapia powinna być prowadzona indywidualnie, ponieważ cele i metody pracy są dobierane konkretnie do danego dziecka.  Dziecko nie rozprasza się, jest skupione na wykonywanych ćwiczeniach, czuje, że jest w centrum zainteresowania i nie ma potrzeby demonstrowania zachowań rywalizacyjnych (co często zdarza się w grupie). Ma wtedy psa i terapeutę tylko dla siebie.